Cẩm nang Sức khỏe · 3/5/2026
Huyết áp cao — hay tăng huyết áp — là tình trạng áp lực máu tác động lên thành động mạch ở mức cao hơn ngưỡng an toàn trong thời gian dài. Đây là yếu tố nguy cơ hàng đầu của đột quỵ, nhồi máu cơ tim và suy thận. Điều đáng lo ngại nhất là phần lớn người bệnh hoàn toàn không biết mình đang mắc bệnh cho đến khi xảy ra biến cố.
Chỉ số huyết áp bình thường là bao nhiêu?
Huyết áp được đo bằng hai chỉ số: huyết áp tâm thu (số trên) và huyết áp tâm trương (số dưới), tính bằng mmHg.
| Phân loại | Tâm thu | Tâm trương |
|---|---|---|
| Bình thường | < 120 | < 80 |
| Tiền tăng huyết áp | 120–139 | 80–89 |
| Tăng huyết áp độ 1 | 140–159 | 90–99 |
| Tăng huyết áp độ 2 | ≥ 160 | ≥ 100 |
| Cơn tăng huyết áp | > 180 | > 120 |
Dấu hiệu cảnh báo cần biết
Phần lớn trường hợp tăng huyết áp không có triệu chứng. Tuy nhiên, khi huyết áp tăng đột ngột hoặc ở mức rất cao, bạn có thể gặp:
- Đau đầu dữ dội, thường ở vùng chẩm (gáy), xuất hiện vào buổi sáng sớm
- Chóng mặt, hoa mắt đột ngột khi đứng dậy
- Ù tai, tiếng vo ve trong tai
- Khó thở khi gắng sức nhẹ hoặc khi nằm xuống
- Đánh trống ngực, cảm giác tim đập mạnh bất thường
- Chảy máu cam không rõ nguyên nhân
- Nhìn mờ hoặc nhìn thấy ánh sáng nhấp nháy
Khi nào cần đến cấp cứu ngay?
Đây là tình huống y tế khẩn cấp — cần gọi cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu huyết áp trên 180/120 mmHg kèm theo:
- Đau ngực dữ dội hoặc khó thở nghiêm trọng
- Liệt hoặc tê một bên mặt, tay, chân (dấu hiệu đột quỵ)
- Nói không rõ lời, lẫn lộn đột ngột
- Đau đầu khác với bình thường, đau dữ dội và đột ngột như “sét đánh”
- Mất thị lực đột ngột
Ai có nguy cơ cao bị tăng huyết áp?
Các yếu tố nguy cơ bao gồm:
- Tuổi tác: Nguy cơ tăng theo tuổi, đặc biệt từ 40 tuổi trở lên
- Di truyền: Tiền sử gia đình có người bị tăng huyết áp
- Thừa cân – béo phì: Trọng lượng cơ thể cao làm tăng áp lực lên hệ tim mạch
- Ăn mặn: Chế độ ăn nhiều natri giữ nước, tăng thể tích máu
- Ít vận động: Cơ tim yếu hơn và mạch máu kém linh hoạt
- Hút thuốc lá và uống rượu bia: Gây co mạch và tổn thương thành động mạch
- Căng thẳng mạn tính: Stress kéo dài làm tăng huyết áp tạm thời và tích lũy theo thời gian
Tầm soát huyết áp: Bao lâu một lần là đủ?
- Người dưới 40 tuổi, không có yếu tố nguy cơ: Đo ít nhất 1 lần/năm
- Người 40–59 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ: Đo mỗi 6 tháng
- Người trên 60 tuổi hoặc đã được chẩn đoán tăng huyết áp: Theo dõi thường xuyên theo chỉ định bác sĩ
Đo huyết áp tại nhà bằng máy đo tự động là thói quen tốt, nhưng không thay thế được việc khám định kỳ tại cơ sở y tế để đánh giá toàn diện.
Kiểm soát huyết áp không chỉ bằng thuốc
Thay đổi lối sống đóng vai trò nền tảng trong điều trị tăng huyết áp:
- Giảm muối trong khẩu phần ăn (dưới 5g muối/ngày)
- Tăng cường rau xanh, trái cây, hạn chế thức ăn chế biến sẵn
- Vận động thể chất ít nhất 30 phút mỗi ngày, 5 ngày/tuần
- Giảm cân nếu thừa cân
- Hạn chế rượu bia, bỏ thuốc lá
- Học cách quản lý căng thẳng
Tại Trung tâm Y khoa Kỳ Hòa, đo huyết áp và tầm soát tim mạch cơ bản được thực hiện trong các gói khám tổng quát. Gọi 028.3868.1097 để đặt lịch kiểm tra sức khỏe định kỳ.
